Wat is storytelling? Zo blijft jouw boodschap hangen

Je zit in een vergadering en iemand presenteert een nieuw idee. De analyse klopt, de cijfers zijn goed onderbouwd en de presentatie zit logisch in elkaar.

Een week later weet niemand meer precies wat er verteld werd. En toch herinner je je nog feilloos dat ene verhaal van een collega. Dat moment waarop iets misging. Die klant die onverwacht reageerde. Of dat persoonlijke voorbeeld waardoor ineens alles op zijn plek viel.

Dat is precies de kracht van storytelling, verhalen zorgen ervoor dat inhoud betekenis krijgt.

Wat is storytelling?

Veel mensen denken bij storytelling aan inspirerende sprekers, grote persoonlijke verhalen of een TED Talk-achtig optreden. Zoals bijvoorbeeld van bioloog David Attenborough (zie video hieronder).

In werkelijkheid is storytelling veel praktischer. Storytelling is het bewust opbouwen van een boodschap zodat mensen begrijpen waarom die ertoe doet, deze onthouden én er iets mee kunnen doen.

Of je nu een presentatie geeft, een voorstel presenteert, een verandering wilt doorvoeren of een klant wilt overtuigen: uiteindelijk wil je dat jouw boodschap blijft hangen.

Waarom onthouden mensen verhalen beter dan feiten?

Ons brein is van nature op zoek naar betekenis.

Losse feiten, cijfers en argumenten zijn belangrijk, maar ze vertellen niet automatisch waarom iets relevant is. Een verhaal doet dat wel.

Een verhaal helpt mensen om:

• zich iets voor te stellen;

• zichzelf ergens in te herkennen;

• een situatie te begrijpen;

• emoties te ervaren;

• informatie beter te onthouden.

Daarom onthouden mensen vaak niet exact wat er gezegd werd, maar wel het voorbeeld dat erbij hoorde.

Wanneer je vertelt dat het ziekteverzuim met 18% is gedaald, begrijpen mensen het cijfer. Wanneer je vertelt dat dit betekent dat collega's minder vaak hoefden over te werken en er meer rust ontstond binnen het team, krijgt datzelfde cijfer ineens betekenis. Zeker als je er een treffend voorbeeld deelt.

Een storytelling methode in 3 stappen

Een goed verhaal ontstaat zelden spontaan. Vaak zit er meer structuur achter dan mensen denken.

Stap 1: Begin bij je publiek

Een van de grootste fouten die mensen maken, is dat ze een verhaal voorbereiden vanuit zichzelf.

Wat wil ík vertellen? Een sterk verhaal begint juist bij je publiek.

• Wie zitten er tegenover je?

• Wat houdt hen bezig?

• Waarom zouden zij moeten luisteren?

• Wat wil je dat zij onthouden?

Pas wanneer je dat scherp hebt, kun je bepalen welke informatie relevant is.

Stap 2: Kies het juiste verhaaltype

Niet ieder verhaal heeft hetzelfde doel. Soms wil je uitleggen wie je bent. Soms wil je inspireren. Soms wil je juist draagvlak creëren voor een verandering.

Binnen storytelling werken we bijvoorbeeld met:

• achtergrondverhalen;

• toekomstverhalen;

• impactverhalen;

• fouten- en leermomentverhalen;

• dataverhalen.

Het verhaaltype bepaalt voor een groot deel hoe jouw boodschap binnenkomt.

Stap 3: Geef je verhaal structuur

Zelfs een interessant verhaal wordt lastig te volgen zonder duidelijke opbouw. Een paar structuren die veel gebruikt worden:

• Probleem → Analyse → Oplossing

• Verleden → Heden → Toekomst

• Trigger → Transformatie → Les

Welke structuur je kiest, hangt af van je doel.

5 praktische storytelling tips

1. Begin niet met jezelf

Veel presentaties starten met een introductie over de spreker. Dat voelt logisch, maar is vaak niet de meest interessante opening. Begin liever met een situatie, observatie of vraag die direct relevant is voor je publiek.

Mensen haken sneller aan wanneer ze denken: "Dit gaat over mij."

2. Gebruik een herkenbaar moment

Abstracte uitleg blijft minder goed hangen dan een concrete situatie. In plaats van te zeggen: "Verandering is vaak lastig."

Kun je vertellen over een vergadering waarin je merkte hoeveel weerstand er ontstond toen een nieuwe werkwijze werd aangekondigd. Mensen onthouden situaties veel beter dan analyses.

3. Maak grote woorden klein

Woorden als verbinding, eigenaarschap, innovatie of vertrouwen klinken mooi, maar zijn vaak vaag omdat het zogenaamde containerbegrippen zijn. Vraag jezelf af: hoe ziet dit er in de praktijk uit?

Een verhaal wordt sterker wanneer mensen het voor zich kunnen zien.

4. Gebruik emotie én inhoud

Veel professionals kiezen automatisch voor meer feiten wanneer ze overtuigender willen zijn Meer cijfers. Meer argumenten. Meer onderbouwing. Maar meer informatie leidt niet automatisch tot meer overtuiging. Juist de combinatie van logica en emotie maakt een verhaal krachtig.

5. Doe de sperziebonentest

Deze oefening gebruik ik regelmatig. Stel jezelf de vraag: kan iemand mijn boodschap vanavond aan de keukentafel navertellen terwijl hij zijn sperziebonen opeet?

Als dat niet lukt, is je verhaal waarschijnlijk nog niet scherp genoeg. Een sterk verhaal draait niet om meer informatie, maar om meer helderheid.

Wat storytelling mij heeft geleerd

Vanuit mijn achtergrond als voormalig professioneel danser kwam ik al vroeg in aanraking met storytelling.

Alleen gebeurde dat toen zonder woorden. Op een podium vertel je een verhaal met beweging, muziek, timing en expressie. Een publiek hoeft niet precies te begrijpen welke techniek je gebruikt. Ze voelen of iets binnenkomt.

Dat zie ik tegenwoordig ook terug in presentaties. Mensen onthouden zelden alle informatie die je deelt. Ze onthouden vooral het moment waarop iets binnenkwam. Een voorbeeld. Een inzicht. Een verhaal waardoor ze iets opeens anders gingen zien.

Juist daarom geloof ik dat storytelling niet gaat over mooi vertellen. Het gaat over betekenis geven aan wat je wilt overbrengen.

Storytelling kun je leren

Veel mensen denken dat storytelling een talent is. Dat sommige mensen nu eenmaal goede verhalenvertellers zijn en anderen niet.

Mijn ervaring is anders. Storytelling is een vaardigheid. Hoe beter je begrijpt hoe mensen luisteren, informatie verwerken en betekenis geven aan wat je vertelt, hoe makkelijker het wordt om jouw boodschap helder over te brengen.

In de Workshop Storytelling van BeBold Academy werken we met verschillende verhaaltypes, verhaalstructuren en praktische bouwstenen die je helpen om jouw boodschap sterker te maken. Juist door bewuste keuzes te maken in wat je vertelt, hoe je het vertelt en waarom het relevant is voor je publiek.

Impact ontstaat wanneer mensen begrijpen waarom jouw boodschap ertoe doet, deze onthouden én er iets mee doen.