Wat is plankenkoorts? En hoe ga je ermee om?
Veel mensen herkennen het: een verhoogde hartslag, zweterige handen en het gevoel dat je ineens alles kwijt bent wat je wilde zeggen. Dat moment vlak voordat je moet spreken of optreden.
Dat noemen we plankenkoorts.
Plankenkoorts wordt vaak gekoppeld aan presenteren, maar het speelt net zo goed bij een optreden. Een zanger op het podium, een danser in de coulissen of een spreker voor een groep: het gevoel is hetzelfde.
Wat is plankenkoorts?
Plankenkoorts is de spanning die je voelt wanneer je zichtbaar bent voor een publiek. Het is een fysieke en mentale reactie op het moment dat de aandacht op jou gericht is.
Je lichaam schakelt over naar een staat van alertheid. Je ademhaling versnelt, je hartslag gaat omhoog en je gedachten kunnen alle kanten op schieten. Tegelijk merk je vaak dat je minder scherp denkt of gaat twijfelen.
Vanuit mijn achtergrond als voormalig professioneel danser herken ik dit heel goed. Voor een optreden voelde die spanning precies hetzelfde als vlak voor een presentatie. Het verschil zit niet in de situatie, maar in hoe je ermee omgaat.
Waarom krijg je plankenkoorts?
Plankenkoorts ontstaat vaak door de angst om beoordeeld te worden. Wat vinden anderen van mij? Doe ik het wel goed?
Daarnaast speelt controle een grote rol. Op het moment dat je voor een groep staat of op een podium, heb je minder grip op wat er gebeurt. Dat kan spanning oproepen.
Wat ik vaak zie, is dat mensen vervolgens schrikken van hun eigen stressreactie. Een snelle hartslag of gespannen gevoel wordt direct gezien als iets wat weg moet. Terwijl dat juist een normale reactie is van je lichaam.
Is plankenkoorts iets slechts?
Veel mensen proberen plankenkoorts geheel kwijt te raken, maar dat is eigenlijk niet het doel.
Wat ik vaak zeg in trainingen is: “je staat daar niet om je te ontspannen." Dat is nooit het doel, je staat daar om iets over te brengen op je publiek. Een verhaal, een choreografie of een muziekstuk.
Spanning hoort daarbij in gezonde mate, het laat zien dat het ertoe doet.
Wat helpt tegen plankenkoorts?
In plaats van spanning weg te drukken, helpt het om er anders mee om te gaan.
Wat je kunt doen:
Verleg je aandacht naar buiten. Je staat daar niet voor jezelf, maar voor je publiek. Wat wil je overbrengen?
Land letterlijk in het moment. Voel even bewust de grond onder je voeten. Sta stil, adem diep in en uit en gun jezelf een paar seconden om te landen. Jij went aan het publiek en zij aan jou.
Accepteer dat spanning erbij hoort. Zenuwen betekenen niet dat het fout gaat, maar dat je lichaam zich voorbereidt.
Wat gebeurt er in je hoofd?
Een groot deel van plankenkoorts speelt zich af in je gedachten. Wat vertel je jezelf vlak voordat je moet beginnen. Wat ik vaak meegeef, is om die gedachten letterlijk op te schrijven. Daarmee maak je ze zichtbaar en kun je ze ook beïnvloeden.
Denk bijvoorbeeld aan:
Ik mag het spannend vinden, zenuwen zijn oké.
Ik sta hier niet voor niets, ik weet waar ik het over heb.
Ik mag trots zijn op de stappen die ik maak.
Dit helpt om je focus te verleggen van twijfel naar vertrouwen.
Hoe ga je om met plankenkoorts tijdens het moment zelf?
Op het moment dat je begint, hoef je niet direct “perfect” te zijn. Gun jezelf een paar seconden om in je verhaal te komen.
Wat helpt, is om bewust te vertragen. Neem een ademhaling, kijk even rond en begin dan. Door die kleine pauze ontstaat er rust, zowel bij jou als bij je publiek.
Wat ik vaak zie, is dat mensen te snel willen starten en daarmee zichzelf voorbijlopen. Terwijl juist die eerste seconden het verschil maken.
Hoe word je beter in omgaan met plankenkoorts?
Omgaan met plankenkoorts leer je niet door het te vermijden, maar door het vaker te ervaren en hiermee om te gaan.
Dat hoeft niet meteen op een groot podium. Juist in kleine momenten kun je oefenen. In een overleg, tijdens een presentatie voor collega’s of juist met familie in een andere setting waarin je zichtbaar bent.
Tijdens onze trainingen werken we hier veel mee. Niet door spanning weg te nemen, maar door te kijken hoe jij ermee omgaat en waar je kunt bijsturen.
Wat maakt uiteindelijk het verschil?
Plankenkoorts verdwijnt niet altijd. Maar dat hoeft ook niet. Het verschil zit in waar je je aandacht op richt. Op jezelf, of op wat je wilt overbrengen. Wanneer je leert om die focus te verleggen, wordt spanning minder bepalend en kun je er zelfs gebruik van maken.
Wil je hier beter in worden?
Dan ben je van harte welkom tijdens onze Workshop Storytelling. Wil je ontdekken of dit bij je past? Plan dan een gratis en vrijblijvend een kennismakingsgesprek in.
