Een bruiloftsspeech geven die raakt: zo pak je het aan

Een paar dagen voor mijn eigen bruiloft zat ik nog aan mijn speech te schrijven. Ik geef trainingen in spreken, sta regelmatig voor groepen en als Buitengewoon Ambtenaar van de Burgerlijke Stand (BABS) heb ik inmiddels de nodige ceremonies meegemaakt. Je zou dus kunnen denken dat zo'n speech mij vrij gemakkelijk af zou gaan.

Maar zo eenvoudig is het niet.

Sterker nog: ik vond het één van de moeilijkste speeches die ik ooit heb geschreven. Want hoe geef je woorden aan wat iemand voor je betekent? En hoe zorg je ervoor dat je op zo'n emotioneel moment ook daadwerkelijk kunt zeggen wat je zo zorgvuldig hebt opgeschreven?

Juist die ervaring bevestigde voor mij iets wat ik ook in mijn trainingen belangrijk vind: goed kunnen spreken betekent niet dat je geen spanning voelt. Voorbereiding, structuur en vaardigheden kunnen je wel helpen om op het moment zelf voldoende ruimte over te houden voor waar het uiteindelijk om gaat: de mensen tegenover je.

Bij een bruiloft wordt dat misschien nog wel belangrijker.

Een bruiloftsspeech voorbereiden begint vóór het schrijven

De verleiding is groot om meteen Word te openen en te beginnen met: “Lieve bruid en bruidegom...”

Ik zou eerst een andere stap zetten. Vraag jezelf af: wat wil ik dat zij na mijn speech onthouden?

Misschien wil je laten voelen hoe bijzonder de vriendschap of relatie is. Misschien wil je iets vertellen over de persoon die jij al twintig jaar kent en die de andere gasten op een andere manier kennen. Of wil je juist laten zien waarom deze twee mensen volgens jou zo goed bij elkaar passen.

Die keuze geeft richting aan alles wat daarna komt. Je hoeft namelijk niet álles te vertellen wat je over iemand weet. Sterker nog, meestal wordt een speech daar niet beter van. Vijf anekdotes uit verschillende levensfasen kunnen allemaal leuk zijn, maar samen nog geen verhaal vormen.

Kies liever een paar momenten die bijdragen aan wat je wilt vertellen.

Een goed verhaal is concreet

"Lisa staat altijd voor iedereen klaar."

Het is ongetwijfeld lief bedoeld. Alleen is het nogal abstract.

Een concrete herinnering doet veel meer. Wanneer stond Lisa voor jou klaar? Waar waren jullie? Wat gebeurde er? Wat deed of zei zij waardoor jij dat jaren later nog steeds weet?

Daar zit voor mij een belangrijk verschil tussen iets over iemand vertellen en iemand voor de ogen van de gasten tot leven laten komen.

Dat hoeft helemaal geen spectaculair verhaal te zijn. Juist een klein detail kan veel zeggen. Een vaste uitspraak. Een gewoonte die iedereen herkent. Een autorit die totaal anders liep dan gepland. Dat ene telefoontje midden in de nacht. Het moment waarop jij voor het eerst hoorde over de persoon met wie je vriend of vriendin vandaag trouwt.

In de Workshop Storytelling werk ik veel met dit soort bouwstenen. Concrete details, emotie, een duidelijke ontwikkeling en uiteindelijk de betekenis van het verhaal zorgen ervoor dat een persoonlijke ervaring ook interessant wordt voor mensen die er zelf niet bij waren.

Maak van je verhaal soms een gedeelde ervaring

Tijdens onze eigen bruiloft deed mijn beste vriendin en getuige Fay iets wat me enorm is bijgebleven. Ze sprak niet alleen persoonlijk en verhalend, maar koppelde daar ook een ervaring aan die heel erg bij mij past.

Ze weet dat ik graag ‘mental pictures’ maak: bewust even stilstaan in een moment en als het ware met mijn ogen een foto maken. Even kijken, bewust voelen en denken: dit wil ik onthouden.

Fay benoemde dat niet alleen in haar speech, maar liet de hele groep het ook ervaren. We pakten elkaars hand vast, stonden bewust even stil bij het moment en maakten samen zo’n mentale foto van dit bijzondere moment. En ook het beeld was prachtig zo keek de groep uit over een bosrand en vijver met bloeiende waterlelies.

Daardoor werd haar verhaal ineens groter dan alleen haar woorden. Iedereen werd namelijk onderdeel van hetzelfde moment en de speech creëerde op een heel natuurlijke manier extra verbinding.

Dat vind ik een prachtig voorbeeld van wat je met storytelling kunt doen. Je kunt een herinnering beschrijven, maar je kunt je publiek soms ook iets laten ervaren. Dat hoeft helemaal niet groots of ingewikkeld te zijn. Juist wanneer zo’n moment persoonlijk is en echt past bij degene over wie je spreekt, kan het ontzettend veel impact hebben.

Mag je een bruiloftsspeech uitschrijven?

Ja, natuurlijk!

Dat zeg ik vrij bewust, omdat mijn advies in andere situaties niet hetzelfde is. Een presentatie woord voor woord uit je hoofd leren kan ervoor zorgen dat je tijdens het spreken vooral bezig bent met de vraag: wat was mijn volgende zin ook alweer? Je aandacht zit dan bij het reproduceren van tekst.

Bij een bruiloft ligt dat anders, naar mijn mening. De woorden kunnen persoonlijk zijn, de emotie kan je overvallen en sommige zinnen wil je simpelweg precies zo zeggen als je ze hebt opgeschreven. Dan kan een volledig uitgeschreven speech juist houvast geven. En vaak wil het bruidspaar het na afloop het ook nog eens na kunnen lezen.

Alleen: oefen hem vervolgens ook als speech.

Lees de tekst een aantal keer hardop. Je merkt dan vanzelf welke zinnen op papier prachtig leken en uitgesproken veel te lang zijn. Zet eventueel strepen waar je bewust een pauze wilt nemen. Markeer woorden waarop je nadruk wilt leggen. En kijk tijdens het oefenen waar je gemakkelijk even van je papier kunt opkijken.

Je tekst mag er zijn. Zorg alleen dat de mensen voor wie je hem hebt geschreven er óók zijn.

Spreken op een bruiloft betekent contact maken

Bij oogcontact wordt al snel gedacht dat je voortdurend de hele zaal moet rondkijken. Bij een bruiloft zou ik daar juist heel bewust mee omgaan.

Vertel je een herinnering over de bruidegom? Kijk hem op bepaalde momenten daadwerkelijk aan. Spreek je vervolgens zijn partner toe? Geef diegene ook even je volledige aandacht. En wanneer je iets vertelt waarin veel gasten zichzelf herkennen, kun je je blik juist wat breder door de ruimte laten gaan.

Zo krijgt je blik een functie.

Hetzelfde geldt voor pauzes. Stel dat je een zin uitspreekt die voor jou veel betekent en direct daarna alweer naar de volgende alinea gaat, dan krijgt die zin nauwelijks de kans om binnen te komen. Een paar seconden stilte kunnen op zo'n moment veel doen. Voor de gasten én voor jezelf.

Je hoeft die emotie ook niet onmiddellijk weg te drukken wanneer die komt. Emoties zijn menselijk en passen bij zo’n moment. Neem even de tijd, adem uit, kijk naar degene over wie je spreekt en ga verder wanneer dat lukt. De mensen in de zaal zitten daar niet met een stopwatch.

Humor werkt het beste als mensen iemand herkennen

Een bruiloft leent zich natuurlijk uitstekend voor humor. Toch zit er een verschil tussen samen lachen om herkenning en iemand ‘gebruiken’ voor een goede grap.

Vooral wanneer je de bruid of bruidegom al heel lang kent, heb je waarschijnlijk genoeg materiaal. Oude vakanties, exen, gênante avonden, dronken acties: de verleiding kan groot zijn.

Mijn graadmeter zou zijn: draagt deze anekdote bij aan het verhaal dat ik over deze persoon wil vertellen?

Humor kan juist heel warm zijn wanneer gasten iemand erin herkennen. Een karaktertrek die liefdevol wordt uitvergroot, een gewoonte waar de partner inmiddels alles van weet of een verhaal waarvan de hoofdpersoon zelf net zo hard kan lachen.

Je spreekt tenslotte ter ere van iemand. Dat mag je gedurende je voorbereiding best in je achterhoofd houden.

Oefen je speech zoals je hem straks gaat geven

Alleen je tekst een paar keer in stilte doorlezen is voor mij geen volledige voorbereiding. Spreken is iets fysieks. Pas wanneer je de woorden hardop uitspreekt, ontdek je hoe ze daadwerkelijk klinken.

Ga daarom staan en geef je speech een keer van begin tot eind. Liefst met het papier of met behulp van kaartjes die je tijdens de bruiloft ook wilt gebruiken.

Let daarbij eens op:

• Tempo: ga je sneller praten zodra je zenuwachtig wordt?

• Pauzes: waar mag een gedachte even landen voordat je doorgaat?

• Blik: op welke momenten wil je bewust naar het bruidspaar kijken?

• Stem: welke woorden of zinnen verdienen extra nadruk?

• Zinnen: welke formuleringen blijken hardop ingewikkelder dan op papier?

• Tijd: hoe lang duurt je speech werkelijk?

• Emotie: bij welke passages merk je nu al dat ze iets met je doen?

Dat laatste is waardevolle informatie. Als je tijdens het oefenen iedere keer geraakt wordt door dezelfde alinea, is de kans aanwezig dat dit op de bruiloft opnieuw gebeurt. Je kunt daar rekening mee houden. Zet bijvoorbeeld na die passage bewust een pauze in je tekst en zorg dat je daarna gemakkelijk kunt terugvinden waar je verder gaat.

Wat kun je doen vlak voordat je moet spreken?

Op het moment dat de BABS of ceremoniemeester je naar voren roept en je moet opstaan, heeft het weinig zin om nog snel drie nieuwe spreektechnieken te bedenken. Hou het eenvoudig.

Zorg dat je speech klaar ligt voordat het moment begint. Zet beide voeten stevig neer wanneer je staat. Adem rustig uit voordat je begint en neem vervolgens eerst even de ruimte om te kijken naar de mensen die je gaat toespreken.

Begin pas daarna.

En probeer tijdens je speech niet voortdurend te beoordelen hoe je het doet. Een verspreking is zelden interessant noch een probleem voor je publiek. Even opnieuw beginnen kan gewoon. Een traan mag er zijn. En wanneer mensen lachen, hoef je niet door hun lach heen naar je volgende zin. Geef ze die paar seconden.

Je hebt waarschijnlijk veel langer aan deze speech gewerkt dan de paar minuten die je uiteindelijk krijgt om het uit te spreken. Gun jezelf dan ook de tijd om er daadwerkelijk te staan.

De speech die ik zelf het moeilijkst vond

Bij mijn eigen geloften bleek dat al mijn spreekervaring de spanning en emotie niet zomaar wegnam. Gelukkig maar.

Ik wilde de juiste woorden vinden voor iemand die ontzettend veel voor mij betekent. Natuurlijk raakt dat iets anders dan wanneer ik een zakelijke presentatie geef of een workshop geef.

Mijn ervaring hielp me vooral op een andere manier. Ik wist hoe ik mijn verhaal kon opbouwen. Ik wist waar ik rust kon nemen. Ik wist dat ik niet in paniek hoefde te raken wanneer de emotie kwam. En ik wist dat mijn voorbereiding er uiteindelijk voor moest zorgen dat ik tijdens die paar minuten niet alleen met mijn tekst bezig was. Ik kon ook daadwerkelijk inspelen op de situatie.

Want er staat iemand tegenover je voor wie je al die moeite hebt gedaan.

Kijk dan vooral ook naar die persoon.

Wil je leren hoe je persoonlijke ervaringen omzet in een verhaal dat anderen graag willen volgen? In de Workshop Storytelling van BeBold Academy werken we met verschillende verhaaltypes, verhaalstructuren en praktische bouwstenen. Die technieken zijn toepasbaar in professionele verhalen, presentaties én op de momenten waarop je iets persoonlijks wilt vertellen dat echt goed moet landen.

Uiteraard kunnen we ook 1-op-1 met elkaar aan de slag als jij dat prettiger voor je is. Plan dan een sessie in of maak een afspraak voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek om te verkennen of dit iets voor je is.

Foto: Liselotte van Hasselt